جزوه فشرده توجیهی بدو خدمت
صفحات ۱ تا ۱۲۳ منبع اصلی
نسخه محاورهای، واضح و امتحانمحور
این درس نسبت به درس قبلی حفظیتر و عددیتره. اول درسنامه رو بخون و بیشتر روی «اسم سامانه و اختصار»، «عدد و مهلت»، «مرجع مسئول»، «شرایط ارتقا و انتصاب»، «تعریف واحدهای نظام سلامت» و «موارد تخلف» تمرکز کن. بعد سؤالها رو بزن.
درسنامه فشرده
بخش اول چه چیزهایی رو پوشش میده
این فایل، نیمه اول جزوه توجیهی بدو خدمت رو پوشش میده؛ یعنی صفحات ۱ تا ۱۲۳. محورهای اصلی این بخش شامل سامانههای وزارت بهداشت و اختصارهای حوزه سلامت، حقوق شهروندی، تخلفات اداری، آییننامههای استخدامی، حقوق و مزایا، مهندسی و ارزیابی مشاغل، ارتقای طبقه و رتبه، مرخصیها و کاهش ساعت کار، ساختار شبکه بهداشت و انواع مراکز و بیمارستانهاست.
سامانههای اطلاعات سلامت
در ابتدای جزوه تعدادی سامانه و سایت وزارت بهداشت معرفی شده، اما برای امتحان بیشتر از خود «نوع سامانه و اختصار» سؤال میآید. HIS یعنی سیستم اطلاعات بیمارستانی، CIS یعنی سیستم اطلاعات بالینی، PHCIS یعنی سیستم اطلاعات مراقبتهای بهداشتی اولیه، PIS سامانه اطلاعات داروخانه، LIS سامانه اطلاعات آزمایشگاهی، RIS سامانه اطلاعات رادیولوژی، PACS سامانه بایگانی و ارتباط تصاویر پزشکی، NIS سامانه اطلاعات پرستاری و FIS سامانه اطلاعات مالی است.
چند سامانه مهم وزارت بهداشت
سامانه سیب مربوط به سامانه یکپارچه بهداشت است. آواب برای آمار و اطلاعات بیمارستانی کشور بهکار میرود. سامانههای مدیریت آموزش، توانمندسازی، ارزیابی عملکرد کارکنان، نقل و انتقالات و اتوماسیون اداری هم در بخش منابع انسانی و توسعه مدیریت معرفی شدهاند. در آزمون معمولاً بیشتر اسم و کاربرد کلی سامانه مهم است تا آدرس اینترنتی دقیق.
حقوق شهروندی و اشتغال
در منشور حقوق شهروندی، حق فرصت برابر برای دسترسی به مشاغل، حق آموزش لازم درباره شغل، حق برخورداری از محیط کار سالم و ایمن و حق دادخواهی در صورت نقض قوانین کار مطرح شده. همچنین استخدام، ارتقا و اعطای امتیاز باید بر پایه تخصص، شایستگی و توانمندی متناسب با شغل باشد، نه سلیقه و تبعیض.
برابری شغلی زنان
طبق منشور، زنان حق دارند در برابر کار برابر، از فرصت شغلی مناسب و حقوق و مزایای برابر با مردان برخوردار باشند. اشتغال اجباری کودکان نیز ممنوع است مگر موارد استثنایی که قانوناً و در جهت مصلحت آنها باشد.
قانون رسیدگی به تخلفات اداری
این قانون بر اساس اصل ۸۵ قانون اساسی تصویب شده و طبق متن جزوه ۲۷ ماده و ۲۹ تبصره دارد. رسیدگی ابتدا در هیأت بدوی انجام میشود و اگر رأی قابل تجدیدنظر باشد و کارمند اعتراض کند، پرونده به هیأت تجدیدنظر میرود.
مهلت اعتراض به رأی هیأت بدوی
اگر رأی قابل تجدیدنظر باشد، کارمند از تاریخ ابلاغ ۳۰ روز فرصت دارد درخواست تجدیدنظر بدهد. اگر در این مدت اعتراض نکند، رأی قطعی و لازمالاجرا میشود. رأی هیأت تجدیدنظر هم از تاریخ ابلاغ قطعی و لازمالاجراست.
اعتراض به رأی قطعی
اگر کارمند به رأی قطعی هیأتهای تخلفات اداری اعتراض داشته باشد، طبق جزوه میتواند حداکثر تا سه ماه پس از ابلاغ رأی به دیوان عدالت اداری شکایت کند.
چند نمونه از تخلفات اداری
اعمال خلاف شئون شغلی یا اداری، نقض قوانین، ایجاد نارضایتی در ارباب رجوع بدون دلیل، افترا و هتک حیثیت، اخاذی، اختلاس، تبعیض، ترک خدمت در ساعات موظف، تکرار تأخیر ورود یا خروج بدون مجوز، افشای اسرار محرمانه، سرپیچی از دستور قانونی مقام بالاتر، کمکاری، سهلانگاری و ارائه گزارش خلاف واقع از مصادیق مهم تخلفاتاند.
آماده به خدمت در پرونده تخلف
وزیر یا مقامات مجاز میتوانند کارمندی را که پروندهاش به هیأت تخلفات ارجاع شده، حداکثر سه ماه آماده به خدمت کنند. اگر پرونده به هیأت تجدیدنظر برود، این مدت میتواند سه ماه دیگر تمدید شود.
غیبت طولانی
طبق جزوه، اگر کارمند بیش از دو ماه متوالی یا چهار ماه متناوب در یک سال بدون عذر موجه در محل خدمت حاضر نشود، وزیر یا رئیس دانشگاه میتواند او را از خدمت اخراج کند.
آییننامه اداری استخدامی
کارکنان غیرهیأت علمی دانشگاههای علوم پزشکی تابع آییننامه اداری و استخدامی و مصوبات هیأت امنا هستند. در متن، بخشهای مهمی مثل ورود به خدمت، ارتقا، مأموریت، نظام پرداخت، ارزیابی عملکرد، بازنشستگی و مرخصیها جداگانه تعریف شدهاند.
طبقات ورودی بر اساس مدرک
در جدول طبقات ورودی کارکنان غیرهیأت علمی، زیر دیپلم طبقه ۲، دیپلم ۳، کاردانی ۴، کارشناسی ۵، کارشناسی ارشد ۶، دکتری عمومی ۷ و دکتری تخصصی یا PhD طبقه ۸ است.
دکتری عمومی در وزارت بهداشت
یکی از نکات عددی سؤالخیز این است که طبقه ورودی دکتری عمومی در وزارت بهداشت ۷ است، در حالی که در سایر دستگاههای اجرایی ۶ ذکر شده.
حق شاغل و MPH
طبق جزوه، به امتیاز تحصیلات دارندگان گواهینامه MPH مقدار ۲۰۰ امتیاز اضافه میشود. همچنین سقف ۷۵ درصدی حق شغل که در برخی دستگاهها مطرح است، در وزارت بهداشت اعمال نمیشود.
فوقالعاده سختی شرایط محیط کار
در شرایط غیرمتعارف محیط کار، حداکثر ۱۵۰۰ امتیاز قابل پرداخت است. در بیمارستانهای روان و بخشهای روان و سوختگی این سقف تا ۳۰۰۰ امتیاز میرسد. کارکنان عملیاتی فوریتهای پزشکی هم طبق متن مشمول امتیاز ۳۰۰۰ شدهاند.
فوقالعاده شغل
در جدول فوقالعاده شغل، برای سطح کاردانی ۱۰۵۰ امتیاز، کارشناسی ۲۲۵۰ امتیاز و مدیریتی ۳۰۰۰ امتیاز ذکر شده.
فوقالعاده جذب هیأت امنا
از سال ۱۳۹۰ برای کارکنان غیرهیأت علمی، فوقالعاده جذب هیأت امنا به میزان ۳۵ درصد حقوق ثابت و برخی فوقالعادهها برقرار شده. شرط استفاده از آن انجام وظیفه تماموقت، مستمر و گردشی است.
اعمال مدرک تحصیلی بالاتر
برای اعمال مدرک بالاتر، مدرک باید دانشگاهی و مورد تأیید وزارت علوم یا وزارت بهداشت باشد، رشته و مقطع باید در شرایط احراز شغل پیشبینی شده باشد و کارمند موافقتهای لازم را بگیرد. همچنین حداقل ۵ سال خدمت رسمی، پیمانی، قراردادی یا شرکتی طرف قرارداد برای اعمال مدرک بالاتر ذکر شده.
مهلت درخواست اعمال مدرک
اگر مدرک جدید در شرایط احراز شغل پیشبینی شده باشد و کارمند حداکثر تا شش ماه پس از فراغت از تحصیل درخواستش را ارائه کند، در صورت تأیید کمیته، تاریخ اعمال مدرک از زمان فارغالتحصیلی خواهد بود؛ در غیر این صورت از تاریخ تصویب کمیته محاسبه میشود.
شرایط انتصاب کارشناس مسئول
برای پستهایی مثل کارشناس مسئول، حسابدار مسئول و کارگزین مسئول، حداقل ۴ سال سابقه تجربی مرتبط، میانگین ارزشیابی ۸۵ در چهار سال قبل، حداقل ۵۰ ساعت آموزش تخصصی شغلی و درخواست مکتوب مسئول واحد تخصصی لازم است.
ایثارگران
در این بخش، شهید، مفقودالاثر، جانباز، آزاده و رزمنده در گروه ایثارگران قرار میگیرند. جانبازان، آزادگان، رزمندگان دارای حداقل شش ماه خدمت داوطلبانه در جبهه و فرزندان شهدا در صورت داشتن شرایط احراز، از امتیاز یک مقطع تحصیلی بالاتر در جدول حق شغل و شاغل برخوردار میشوند.
سابقه اسارت آزادگان
مدت اسارت آزادگان از نظر تجربه، در هر صورت مرتبط و دو برابر قابل محاسبه است. این نکته بهدلیل عددی و مستقیم بودن، سؤالخیز است.
ارتقای طبقه شغلی
کارکنان بر اساس مدرک و سنوات تجربه به طبقات بالاتر میروند. سقف جدول طبقات شغلی ۱۶ طبقه است. در مناطق کمتر توسعهیافته و برخی استانهای مشخص، به ازای هر سال سابقه تجربی، یک سال تعجیل در ارتقای طبقه و رتبه داده میشود.
ارتقای رتبه شغلی
رتبهها شامل مقدماتی، پایه، ارشد، خبره و عالی هستند. برای مشاغل سطح کارشناسی سنوات لازم بهترتیب ۰، ۶، ۱۲، ۱۸ و ۲۴ سال ذکر شده. برای سایر مشاغل و کاردانی، سنوات رتبهها ۰، ۸، ۱۶ و ۲۴ سال آمده.
شرایط رتبه پایه
برای ارتقا به رتبه پایه، حداقل ۷۰ درصد میانگین امتیاز ارزیابی سالانه و ۳۰۰ ساعت دوره آموزشی لازم است. برای رسته خدمات، ۷۰ ساعت آموزش کافی ذکر شده.
شرایط رتبه ارشد
برای رتبه ارشد، حداقل ۷۵ درصد ارزیابی سالانه و ۲۵۰ ساعت دوره آموزشی لازم است. برای رسته خدمات، ۵۰ ساعت دوره آموزشی کافی است.
شرایط رتبه خبره
برای رتبه خبره، حداقل ۸۰ درصد ارزیابی، ۲۰۰ ساعت آموزش و حداقل یک تجربه ثبتشده در سامانه مدیریت دانش یا یک پیشنهاد تأییدشده لازم است.
شرایط رتبه عالی
برای رتبه عالی، حداقل ۸۵ درصد ارزیابی، حداقل ۳۸۰ امتیاز از ۵۰۰ امتیاز جدول ارزیابی، ۱۵۰ ساعت آموزش و شرایط مربوط به تجربه یا پیشنهاد تأییدشده لازم است.
چه چیزهایی سابقه محسوب نمیشوند
آماده به خدمت، تعلیق، بازنشستگی، انفصال موقت، مرخصی بدون حقوق و غیبت در سابقه شغلی به عنوان تجربه محاسبه نمیشوند. در مقابل، کل مدت مرخصی زایمان، استعلاجی و صعبالعلاج به عنوان تجربه مربوط قابل احتساب است.
انواع مرخصی
جزوه انواع مرخصی را شامل استحقاقی، استعلاجی، استعلاجی زایمان، مرخصی کمتر از یک روز، شیردهی، تشویقی حج تمتع، اضطراری فوت یا ازدواج، کار با اشعه، بدون حقوق و مراقبت از همسر معرفی کرده.
مرخصی ساعتی
مرخصی کمتر از یک روز بخشی از مرخصی استحقاقی است. حداکثر مرخصی ساعتی تا نصف ساعت کاری روزانه است و اگر بیشتر شود، یک روز مرخصی استحقاقی محاسبه میشود.
مرخصی بدون حقوق
کارکنان رسمی، رسمی آزمایشی و پیمانی میتوانند با موافقت دانشگاه در طول خدمت حداکثر سه سال مرخصی بدون حقوق بگیرند. اگر برای ادامه تحصیل مرتبط با شغل یا نیاز دانشگاه باشد، تا دو سال دیگر هم قابل افزایش است.
مرخصی بدون حقوق برای همراهی همسر
اگر همسر کارمند برای مأموریت یا ادامه تحصیل اعزام شود، کارمند میتواند حداکثر تا شش سال مرخصی بدون حقوق بگیرد؛ این مدت بدون محاسبه مرخصی بدون حقوق قبلی ذکر شده.
کاهش ساعت کاری
برای بانوان دارای شرایط خاص و مشمولان قانون ارتقای بهرهوری، حداکثر ۸ ساعت در هفته کاهش ساعت کار ذکر شده. برای مشمولان قانون حفاظت در برابر اشعه، حداکثر تا ۱۱ ساعت در هفته کاهش ساعت کاری آمده.
شبکه بهداشت و درمان شهرستان
شبکه بهداشت و درمان شهرستان کوچکترین واحد مستقل نظام بهداشت و درمان کشور معرفی شده. این شبکه با استفاده از زنجیره سطوح مختلف خدمات، نیازهای بهداشتی و درمانی جمعیت شهرستان را مدیریت میکند.
مرکز خدمات جامع سلامت
این مرکز در سطح اول نظام ارائه خدمات سلامت فعالیت میکند، میتواند شهری یا روستایی باشد و یک یا چند پایگاه سلامت یا خانه بهداشت را پوشش دهد. مدیریت آن با پزشک عمومی است و در صورت نیاز، بیمار را به سطوح بالاتر ارجاع میدهد.
مرکز جامع سلامت شبانهروزی روستایی
در مناطق روستایی با جمعیت بیش از ۱۲ هزار نفر و فاصله بیش از نیم ساعت از اولین مرکز بستری یا بستری موقت ایجاد میشود. این مرکز دو اتاق بستری موقت دارد و خدماتی مثل احیای قلبی ـ ریوی و جراحیهای کوچک را هم پوشش میدهد.
خانه بهداشت
خانه بهداشت یا پایگاه سلامت روستایی، محیطیترین واحد ارائه خدمات بهداشتی و درمانی در سطح روستاست و زیر نظر مرکز خدمات جامع سلامت روستایی فعالیت میکند.
پایگاه سلامت شهری
پایگاه سلامت شهری، محیطیترین واحد ارائه خدمات بهداشتی و درمانی در شهر است و زیر نظر مرکز سلامت جامع شهری فعالیت میکند.
واحد تسهیلات زایمانی
در مناطقی که دسترسی به بیمارستان و زایشگاه وجود ندارد، برای زایمان طبیعی بدون عارضه و غیر اورژانسی ایجاد میشود. این واحد باید کنار مرکز جامع سلامت شبانهروزی باشد و آمبولانس آماده اعزام داشته باشد.
پایگاه مراقبت بهداشتی مرزی
این پایگاهها در مرزهای زمینی، دریایی، هوایی و بازارچههای مرزی ایجاد میشوند و نقش سد دفاعی در برابر ورود بیماریها را دارند. بر اساس حجم تردد و اهمیت مرز به چند سطح درجهبندی میشوند.
پایگاه مرزی ممتاز
اگر تردد مسافر روزانه بهطور متوسط بیش از ۱۵ هزار نفر باشد و حجم کالا حداقل سه برابر مرز درجه یک باشد، پایگاه ممتاز محسوب میشود و ۲۴ ساعته فعالیت دارد.
پایگاه مرزی درجه یک
برای مرزهایی با تردد روزانه حدود ۸ تا ۱۵ هزار نفر و حجم کالای متوسط حدود ۲۰۰ کامیون تعریف شده و معمولاً در دو شیفت صبح و عصر فعالیت دارد.
پایگاه مرزی درجه دو
تردد روزانه حدود ۵ تا ۸ هزار نفر و حجم کالای حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ کامیون از شاخصهای پایگاه مرزی درجه دو است.
پایگاه مرزی درجه سه
در این سطح تردد مسافر کمتر از هزار نفر در روز و تردد کالا کمتر از ۱۰۰ کامیون یا لنج/کشتی در روز ذکر شده.
مرکز مرجع بیماریهای رفتاری
این مرکز زیرمجموعه مرکز بهداشت شهرستان است و برای بیماریهای عفونی خاص و مشکلات رفتاری مثل HIV/AIDS، بیماریهای جنسی، هپاتیت B و اعتیاد خدمت میدهد. به ازای حدود ۵۰۰ هزار نفر جمعیت ایجاد میشود.
بیمارستان عمومی
بیمارستان عمومی یا جنرال باید حداقل ۱۰ تخت و حداقل چهار تخصص جراحی، داخلی، زنان و اطفال را پوشش دهد. بخشهایی مثل آزمایشگاه، داروخانه، رادیولوژی، اورژانس و تغذیه هم از اجزای مهم آن هستند.
بیمارستان تخصصی
بیمارستان تخصصی میتواند تکتخصصی یا چندتخصصی باشد. تکتخصصی روی یک رشته خاص تمرکز دارد و چندتخصصی همان الگوی رایجتر بیمارستانهای جنرال ـ تخصصی یا فوقتخصصی است.
مرکز آموزشی درمانی
مرکز آموزشی درمانی علاوه بر خدمات تشخیصی و درمانی، مسئول آموزش بالینی دانشجویان گروه پزشکی است و با مجوز معاونت آموزشی وزارت فعالیت میکند.
بیمارستانها بر اساس سیستم حمایتی
بر اساس سیستم حمایتی، بیمارستانها میتوانند دولتی، خصوصی، متعلق به مراکز بیمهگر، خاص یا ترکیبی باشند. بیمارستان ترکیبی از چند منبع حمایتی مثل دولت، بخش خصوصی، بیمه یا نهادهای خاص تأمین مالی میشود.