جزوه فشرده آمادگی برای زایمان
صفحات ۲۳۱ تا ۴۲۷ منبع اصلی
نسخهی محاورهای، واضح و امتحانمحور
اول درسنامه رو یک دور بخون و فقط روی اعداد، تفاوتها، موارد منع، علائم و ارتباط «موضوع → کاربرد» تمرکز کن. بعد برو سراغ سؤالها. هر چیزی که اشتباه زدی، همون کارت مربوط بهش رو دوباره بخون.
درسنامهی فشرده
بخش دوم چه چیزهایی رو پوشش میده
این فایل بخش دوم از چهار بخش نهایی ماست و صفحات ۲۳۱ تا ۴۲۷ منبع اصلی رو جمع میکنه. نیمهی اول این بخش بیشتر دربارهی ناراحتیهای شایع بارداری، مشکلات اسکلتی ـ عضلانی و کف لگنه. نیمهی دوم میره سراغ روشهای غیردارویی کاهش درد زایمان مثل آروماتراپی، طب فشاری، گرما و سرما، آبدرمانی، زایمان در آب، طب سوزنی، موسیقی، TENS، تنفس، ماساژ و تنآرامی.
خونریزی لثه در بارداری
طبق جزوه، خونریزی لثه میتونه بهعلت پرخونی، افزایش پروژسترون و رعایت نکردن بهداشت دهان بیشتر بشه و در اواخر بارداری شایعتره. راهکارهای ذکرشده شامل مسواک زدن روزی ۳ تا ۴ بار، ماساژ لثه، مصرف غذاهای حاوی کلسیم و پروتئین و مرکبات و پرهیز از سیگاره. جزوه کمبود ویتامین C رو هم با مشکلات لثه مرتبط میدونه.
یبوست؛ علت و برخورد
دو علت اصلی که در متن گفته شده، فشرده شدن روده بهوسیله رحم و کاهش حرکات پریستالتیک روده تحت تأثیر پروژسترونه. برای کمک به یبوست، میوه تازه و خشک، سالاد و سبزی، نان سبوسدار، پیادهروی و حدود ۶ تا ۸ لیوان آب در روز توصیه شده. جزوه از ملینهای قوی و روغن کرچک پرهیز داده.
سرگیجه در بارداری
جزوه افت فشار ناشی از فشار رحم روی عروق بزرگ و اختلال برگشت وریدی رو از علتهای سرگیجه میدونه و میگه مادر از نظر افت فشار، کمخونی و رنگپریدگی بررسی بشه. تغییر وضعیت ناگهانی مناسب نیست، ورزش باید ملایم باشه و در استراحت میشه پاها رو حدود ۴۵ درجه بالا برد و تنفس شکمی انجام داد.
نفخ شکم
کاهش حرکات روده تحت تأثیر پروژسترون و فشار رحم روی روده، مخصوصاً در ماههای آخر، از علتهای نفخ ذکر شده. غذا باید آرام و خوب جویده بشه، از غذاهای نفاخ پرهیز بشه و غذاهای بخارپز ترجیح داده بشن. متن برای حبوبات هم روش خیساندن/جوشاندن و دور ریختن آب اولیه رو مطرح کرده.
گرفتگی کشاله ران
جزوه چند علت رو کنار هم آورده: کشش یا پیچخوردگی لیگامانهای گرد رحم، تغییرات گردش خون، کمبود الکترولیتهایی مثل کلسیم و منیزیم و پتاسیم، کمآبی، خستگی عضلانی و افزایش وزن. در زمان اسپاسم، نفس عمیق، دراز کشیدن به پهلو، وضعیت چمباتمه و بعضی حرکات کششی پیشنهاد شده.
سردرد در بارداری
در این بخش برای سردرد راهکارهایی مثل پرهیز از بعضی غذاهای حاوی نیترات و MSG، ماساژ گردن و صورت، ۱۰ تا ۲۰ دقیقه آرامسازی، پیادهروی و تنفس شکمی آمده. متن تأکید میکنه سردرد برای اولین بار در نیمه دوم بارداری یا بدترین سردرد عمر، مخصوصاً همراه اختلال بینایی یا علائم دیگر، نیاز به بررسی جدی داره.
سوزش سر دل
علت اصلی در جزوه جابهجایی رو به بالای معده، فشار رحم و شل شدن اسفنکتر تحتانی مریه. وعدههای کوچک و متعدد، پرهیز از غذای چرب و سرخکرده، قهوه، نوشابه گازدار، پیاز و سیر خام و دراز نکشیدن بلافاصله بعد غذا از راهکارهای اصلیاند. در متن مصرف بعضی آنتیاسیدها در صورت نیاز هم ذکر شده.
بواسیر
جزوه شیوع بواسیر در بارداری رو حدود ۴۰ درصد ذکر کرده. مصرف مایعات کافی، میوه و سبزی، پیادهروی، تمیز کردن با آب گرم بعد از دفع، لگن آب گرم ۲ تا ۳ بار در روز هر بار حدود ۱۵ دقیقه و تقویت عضلات لگن از توصیههاست. اگر بعد از یک هفته بهتر نشه، ارجاع غیر فوری به متخصص مطرح شده.
بیخوابی
اختلال خواب در ماههای آخر بارداری شایع معرفی شده. دوش آب گرم قبل خواب، شیر گرم با عسل و استفاده از بالش برای راحتتر شدن تنفس در متن آمده. جزوه مصرف خودسرانه قرص آرامبخش و خوابآور در بارداری رو منع کرده.
کرامپ ساق پا
کاهش خونرسانی و اختلال گردش خون از علتهای مطرحشدهست. تمرینهای چرخشی پا، کشیدن کف پا به سمت بالا، مصرف منابع کلسیم و پتاسیم، پرهیز از ایستادن طولانی روی یک پا، پیادهروی و گرمای موضعی در متن ذکر شدن. جزوه میگه کاهش منیزیم میتونه با لرزش، یبوست و گرفتگی عضله همراه باشه.
تهوع و استفراغ بارداری
این مشکل در سهماهه اول شایع معرفی شده و متن انتظار داره تا حدود هفته ۱۶ کاهش پیدا کنه. وعدههای کوچک و متعدد، B6 یا زنجبیل طبق راهنمای منبع، نان تست قبل از بلند شدن از تخت، نوشیدنی خنک و پرهیز از غذای چرب، تند و کافئین از راهکارهای ذکرشدهان. استفراغ شدید، کاهش وزن یا ادامه بعد از ماه چهارم نیازمند بررسی بیشتره.
واریس پا
تغییرات هورمونی و افزایش فشار وریدی بهعلت بزرگ شدن رحم از علتهای واریس ذکر شدن. ایستادن طولانی، نشستن با پاهای آویزان و انداختن پا روی پا شرایط رو بدتر میکنن. جوراب الاستیک باید صبح و حتی قبل از خارج شدن از تخت پوشیده بشه. بالا گذاشتن پاها و فعالیتهایی مثل راه رفتن و شنا هم توصیه شده.
سندروم تونل کارپ
جزوه تونل کارپ رو شایعترین نوع فشردگی عصب در بارداری معرفی میکنه. علت، ادم و تجمع مایع و فشار روی عصب مدین در مچ دسته و اغلب بعد از هفته ۲۴ دیده میشه. بیحسی و درد انگشتان، مخصوصاً شب و صبح، و سخت شدن حرکات ظریف از علائماند. پرهیز از حرکات تکراری، اسپلینت شبانه و بالا نگه داشتن دستها پیشنهاد شده و متن میگه معمولاً بعد زایمان بهتر میشه.
درد پشت و پایین کمر
افزایش وزن، زیاد شدن قوس کمری، تغییر وضعیت بدن، فشار روی عروق و اعصاب، سابقه کمردرد، کار سنگین و سطح بالای ریلکسین از عوامل مطرحشدهاند. اصلاح وضعیت بدن، تمرینات چرخش لگن، تقویت کف لگن و شکم، حمام گرم، بالش زیر کمر و کمربند مخصوص از راهکارهاست. برای برداشتن جسم از زمین، چمباتمه بهجای خم شدن پیشنهاد شده.
درد خلفی لگن یا ساکروایلیاک
جزوه علت اصلی رو ریلکسین میدونه. درد میتونه در پشت و کنار لگن و باسن باشه و به پشت ران برسه ولی معمولاً به زانو نمیرسه و با استراحت هم کاملاً برطرف نمیشه. خوابیدن به پهلو با بالش بین دو پا، پرهیز از وضعیت نیمهدمر و حرکت قرینه هنگام چرخیدن در تخت از نکات مهماند.
اختلال عملکرد سمفیز پوبیس
این مبحث روی درد و ناپایداری ناحیه پوبیس تمرکز داره. علائم میتونه شامل درد پوبیس، راه رفتن اردکی، صدای کلیک، درد هنگام غلتیدن در تخت، بالا و پایین رفتن از پله و پوشیدن لباس باشه. در بارداری باید میزان باز شدن بدون درد رانها مشخص و ثبت بشه و در زایمان هم نباید پاها بیشتر از حد تحمل باز بشن.
مراقبت در سمفیز پوبیس حین زایمان
اطلاع وضعیت به همه اعضای تیم، رعایت محدوده بدون درد باز شدن رانها، پرهیز تا حد امکان از لیتاتومی و استفاده از وضعیت پهلو یا چهارزانو از نکات جزوهست. اگر لیتاتومی لازم شد، هر دو پا باید همزمان بالا آورده بشن. متن همچنین ترجیح به عدم اپیدورال رو مطرح کرده چون ممکنه علامت درد ناشی از باز شدن بیش از حد پاها رو مخفی کنه.
دیاستاز رکتوس
جزوه دیاستاز رکتوس رو جدا شدن عضلات رکتوس از هم، بیش از ۲٫۵ سانتیمتر در بالای ناف تعریف کرده. از علائمش برجسته شدن شکم هنگام نشستن و دراز کشیدن و در موارد شدید، کمردرده. زمان معاینه در متن ۴ تا ۵ روز بعد زایمان طبیعی و یک هفته بعد سزارین ذکر شده.
برخورد با دیاستاز رکتوس
ارزیابی فاصله عضلات، استفاده از شکمبند مخصوص، تمرینات کف لگن و عضله ترانسورس شکم و آموزش برخاستن صحیح از حالت خوابیده مطرح شده. درازونشست و حرکت دوچرخهای پاها توصیه نشده.
بیاختیاری ادرار و کف لگن
بیاختیاری استرسی یعنی نشت ادرار هنگام خنده، عطسه یا سرفه. جزوه شیوعش رو در اواخر بارداری حدود ۴۰ درصد نوشته و میگه بیشتر موارد بعد زایمان بهتر میشن. تکرر ادرار در این بخش بیش از ۸ بار در روز تعریف شده. تمرینات کف لگن و شکم در بارداری و بعد زایمان اهمیت زیادی دارن و موارد ماندگار باید پیگیری بشن.
روشهای غیردارویی کاهش درد زایمان
از صفحه ۳۳۰ به بعد وارد یک مجموعه بزرگ از روشهای غیردارویی میشیم. فهرست منبع شامل آروماتراپی، گرما، سرما، آبدرمانی، زایمان در آب، رفلکسولوژی، طب سوزنی، موسیقی، طب فشاری، TENS، تکنیکهای تنفسی، تنآرامی و ماساژه.
آروماتراپی
در منبع، آروماتراپی با استفاده از اسانسها برای آرامش و کاهش استرس معرفی شده و روشهایی مثل استنشاق، ماساژ، وان، کمپرس و بخور ذکر شدن. این بخش خواص متعددی برای اسانسها آورده که برای امتحان باید بهعنوان محتوای همین جزوه خونده بشن، نه اینکه بدون بررسی جداگانه بهعنوان توصیه بالینی عمومی در نظر گرفته بشن.
اسطوخودوس، یاسمن، چوب صندل، بهارنارنج و بابونه
طبق جزوه، اسطوخودوس برای کاهش درد و استرس و بهبود اپیزیوتومی، یاسمن برای تقویت انقباضات و کوتاه شدن زایمان، چوب صندل برای آرامش، بهارنارنج برای اضطراب و بیخوابی و بابونه برای تهوع و آرامش ذکر شدهاند. رزماری در بارداری و صرع ممنوع، مرزنجوش در بارداری و افت فشار ممنوع و اکالیپتوس با احتیاط در بارداری معرفی شده.
طب فشاری؛ اصول کلی
متن طب فشاری رو بر پایه نقاط و مریدینها توضیح میده و اثر کاهش درد رو به آزاد شدن اندورفین و تئوری کنترل دریچهای نسبت میده. در روش ذکرشده، نقطه با شست پیدا و حداقل حدود ۲ دقیقه فشار داده میشه و میتونه در فواصل حدود ۲۰ دقیقه تکرار بشه.
چند نقطه مهم طب فشاری در جزوه
P6 برای کاهش تهوع و استفراغ، SI1-3 برای تقویت شیردهی، GB21 برای کمک به نزول و انقباض ولی در بارداری ممنوع، BL32 برای القا و کاهش درد انقباضات، K1 برای آرامسازی و کاهش استرس، LI4 برای کاهش درد و کمک به نزول، SP6 برای دیلاتاسیون، K3 برای درد پشت و مچ پا و BL60 برای سیاتیک و درد زایمان ذکر شدهاند.
نقاط مجاز در بارداری طبق جزوه
فهرست خود جزوه برای نقاط مجاز در بارداری شامل K1، K3، H7، LU7، P6، BL60 و BL67 است. چون این محتوا مربوط به طب مکمل و تکنیک تخصصیه، برای امتحان همین فهرست رو به خاطر بسپار و کاربرد عملی رو بدون آموزش حرفهای انجام نده.
ترکیب نقاط در جزوه
برای القا BL32 + GB30، برای دیلاتاسیون SP6، برای نزول GB21 + LI4، برای PROM و ادم سرویکس SP6 + BL32، برای شیردهی GB21 + LI4 + SI1,2,3 و برای بیقراری K1 + H7 + LU7 آورده شده. این قسمت کاملاً سؤالخیزه چون به شکل جدول حفظی نوشته شده.
گرمادرمانی
گرما برای کاهش اسپاسم، آرامش، کمک به بعضی انواع درد و در متن حتی بهبود فعالیت رحم مطرح شده. روش خشک مثل بطری آب گرم و پد و روش مرطوب مثل کمپرس یا حمام گرم ذکر شده. محلهای پیشنهادی در لیبر شامل فوندوس، کمر، ساکروم، پشت، کشاله ران و پرینهست.
سرمادرمانی
سرما در متن برای کرخت کردن ناحیه دردناک، انقباض عروق و کند کردن انتقال پیام درد توضیح داده شده. کیسه یخ یا ژل سرد باید با لایه پارچه بین پوست و سرما استفاده بشه. در متن برای هموروئید دردناک و همچنین بعضی کاربردهای بعد زایمان هم مطرح شده.
آبدرمانی با تزریق آب استریل
این روش در منبع با عنوان water blocks توضیح داده شده و منظور تزریق داخلجلدی یا زیرجلدی آب استریل برای کاهش کمردرد لیبره. متن میگه در فاز فعال و وقتی درد پشت شروع شده، مؤثرتره و میتونه نیاز به داروی ضد درد رو کمتر کنه.
جزئیات تزریق آب استریل
در متن آمده حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه بعد تزریق احساس کشش ایجاد میشه و کاهش درد پشت ممکنه حدود ۴۵ دقیقه تا ۲ ساعت باقی بمونه. چهار نقطه در ناحیه پشت مطرح شده و تزریق داخلجلدی میتونه یک تا دو دقیقه سوزش زیادی ایجاد کنه.
زایمان در آب
جزوه کاهش درد و اضطراب، کمتر شدن هورمونهای استرس و احساس بیوزنی رو از مکانیسمهای مفید آب میدونه. دمای مناسب آب رو ۳۵ تا ۴۰ درجه نوشته و میگه در بیشتر موارد حدود ۳۶ تا ۳۷٫۵ درجه استفاده میشه. این روش در مرحله فعال لیبر انجام میشه و بعد خروج جنین، جفت خارج از آب دفع میشه.
شرایط و منع زایمان در آب
از شرایط مناسب، تمایل مادر، انقباضات حقیقی، زایمان ترم، پرزانتاسیون سفالیک، پردههای سالم، NST راکتیو و علائم حیاتی طبیعی ذکر شده. عفونت، HIV یا هپاتیت مثبت، تب ۳۸ یا بالاتر، پارگی کیسه آب بیش از ۲۴ ساعت، خونریزی واژینال و بارداری پرخطر در فهرست منع منبع آمدهاند.
طب سوزنی و رفلکسولوژی
طب سوزنی در جزوه با سوزنهای استیل ضدزنگ و جلسات ۳۰ تا ۶۰ دقیقهای توضیح داده شده و رفلکسولوژی با تحریک بازتابی نقاط کف دست و پا. این بخشها بیشتر مفهومیاند و احتمالاً سؤالها روی تعریف و تفاوت روشها میچرخه.
موزیکدرمانی
متن میگه موسیقی و صدای موزون با افزایش اندورفین میتونه آرامش ایجاد کنه و اضطراب و استرس رو کاهش بده. صداهای طبیعت، امواج دریا و پرندگان مثال زده شدن. در مرحله فعال، ۲۰ تا ۳۰ دقیقه استفاده و ترکیب با روشهای دیگه مثل ماساژ و آروماتراپی ذکر شده.
TENS
TENS با اتصال الکترود به پوست و ایجاد جریان الکتریکی خفیف ضرباندار توضیح داده شده. مکانیسمش در متن به تئوری کنترل دریچهای ربط داده شده. در مرحله اول لیبر یک جفت الکترود بین T10 تا L1 و جفت دوم بین S2 تا S4 گذاشته میشه. در مرحله دوم، جفت اول به ناحیه سوپراپوبیک منتقل میشه و جفت دوم S2 تا S4 باقی میمونه.
تنفس در لیبر
اصل پایه در این جزوه تنفس شکمی و توجه به بازدم طولانیه. هدف، کاهش تنش، منحرف کردن حواس از درد، آرامسازی و کمک به اکسیژنرسانیه. متن تأکید میکنه الگوهای تنفسی نباید مادر رو دچار هایپرونتیلاسیون یا سردرگمی کنن.
تنفس پاککننده و الگوهای مرحلهای
تنفس پاککننده یعنی دم از بینی و بازدم طولانی از دهان، شبیه فوت کردن. در مراحل اولیه لیبر ۶ تا ۹ تنفس سینهای در انقباضات همراه با تنفس پاککننده ابتدا و انتهای انقباض ذکر شده. با قویتر شدن انقباضات، تنفسهای شکمی و کوتاهتر در طول انقباض مطرح میشن.
انقباضات شدید و تنفس مرحله دوم
در انقباضات طولانی و شدید، متن تکنیک ۳ دم و ۱ بازدم بدون حبس نفس و همچنین تنفس هرمی رو توضیح میده. در مرحله دوم، یک الگوی دیگر با دم عمیق و حبس ۶ تا ۷ ثانیه و سپس بازدم برای کمک به خروج جنین آورده شده. این جزوه خودش هشدار میده که هر الگویی باید طوری اجرا بشه که هایپرونتیلاسیون و اضطراب ایجاد نکنه.
ماساژ در لیبر
ماساژ میتونه از نوازش تا فشار محکم باشه و با لرزش، ضربه ملایم، فشار چرخشی یا فشار مداوم انجام بشه. متن میگه در طول انقباض، فشار محکمتر و بین انقباضات نوازش ملایمتر قابل استفادهست. دستها باید بدون زخم و زیورآلات و ناخنها کوتاه باشن.
تنآرامی و چرخه ترس ـ تنش ـ درد
تنآرامی در جزوه یعنی کم کردن تنش و اضطراب با تمرکز بر تنفس، بدن و تجسم. چرخه «ترس → تنش → درد → ترس بیشتر» توضیح داده شده و دو راه شکستن چرخه، آموزش برای کاهش ترس و ریلکسیشن برای کاهش تنش معرفی شدهاند. اثرات تنآرامی در متن شامل کاهش ضربان و فشار خون، کاهش هورمون استرس، افزایش پاراسمپاتیک، بهبود جریان خون رحم و کمک به انقباضات مؤثرتره.