کار با EQ
EQ یعنی کم و زیاد کردن بخشهای مختلف فرکانسی یک صدا تا هم خود صدا بهتر شنیده بشه، هم با سازهای دیگه تداخل نداشته باشه. هدف اصلی EQ این نیست که صدا رو قشنگتر کنیم. هدف اینه که هر ساز جای خودش رو در میکس پیدا کنه.
مثلاً اگر Kick و Bass هر دو در فرکانسهای پایین خیلی قوی باشن، صدا گلآلود میشه. با EQ تصمیم میگیری کدوم بخش پایین بیشتر مال Kick باشه و کدوم بخش بیشتر مال Bass.
محدودههای اصلی
بهصورت خیلی ساده
20 تا 100 Hz
Sub و وزن پایین صدا
100 تا 250 Hz
بدنه و گرمی
250 تا 500 Hz
جایی که خیلی وقتها Mud یا کدری جمع میشه
500 Hz تا 2 kHz
بدنه میانی و شخصیت صدا
2 تا 5 kHz
وضوح، Attack و Presence
5 تا 10 kHz
شفافیت و Brightness
10 kHz به بالا
Air و درخشندگی
چگونگی به کار بردن
در Mixer روی ساز Fruity Parametric EQ 2 بذار. اول گوش بده ببین مشکل صدا چیه. بعد فقط همون مشکل رو اصلاح کن.
- اگر پایین اضافه داره، Low Cut بزن
- اگر صدا کدره، معمولاً اطراف 200 تا 500 Hz رو کمی کم کن
- اگر تیز و آزاردهندهست، معمولاً حوالی 2 تا 5 kHz رو بررسی کن
- اگر خفهست، کمی High Frequency اضافه کن
حرکتهای EQ رو معمولاً کم انجام بده. خیلی وقتها 1 تا 3 dB تغییر کاملاً کافیه.
جدا کردن سازها با EQ
اگر دو ساز روی هم افتادن، لازم نیست یکی رو کاملاً حذف کنی؛ فقط کمی جا برای هم باز کن.
EQ یعنی ساختن جا برای هر ساز.
مثلاً اگر Kick در 80 Hz مهمه، میتونی Bass رو در همون محدوده کمی کمتر کنی و اجازه بدی Bass در 120 Hz بیشتر خودش رو نشان بده.
یا اگر Vocal در 2 تا 4 kHz مهمه، میتونی Piano یا Guitar رو در همون محدوده کمی عقب ببری.
نکته مهم
هر صدایی که خوبه، لازم نیست EQ بشه. اول گوش بده، بعد EQ کن. EQ نباید از روی عادت انجام بشه. باید همیشه یک دلیل مشخص داشته باشه.
تمرین
یک پروژه ساده باز کن و سه ساز بذار:
Kick + Bass + Piano
اول بدون EQ گوش بده. بعد روی هرکدوم Parametric EQ 2 بذار و فقط این سه کار رو انجام بده:
پایین اضافی Piano رو کم کن
Kick و Bass رو از هم جدا کن
اگر Piano کدر بود، کمی از 250 تا 400 Hz کم کن
بعد EQها رو خاموش و روشن کن و تفاوت رو گوش بده.
پردازش وکال پاپ
برای وکال پاپ قرار نیست ده تا افکت مختلف به صدا اعمال کنی. هدف اینه که صدا تمیز، جلوی میکس، کنترلشده و خوشرنگ بشه و در عین حال طبیعی بمونه.
ترتیب پیشنهادی برای شروع اینه:
- Pitch Correction با Pitcher یا NewTone
- EQ با Fruity Parametric EQ 2
- Compression با Fruity Limiter در حالت COMP
- De-Esser برای کنترل س و ش
- Reverb با Fruity Reeverb 2
- Delay با Fruity Delay 3
- Saturation خیلی کم در صورت نیاز
- Limiter فقط اگر واقعاً لازم شد
اول صدای خام رو درست ضبط کن
مهمتر از همه افکتها اینه که وکال خام خوب باشه. صدات نباید Clip کنه.
موقع ضبط Peakها حدود -12 تا -6 dB باشن خیلی خوبه.
Reverb و Delay رو بهتره بعداً اضافه کنی، نه اینکه داخل فایل ضبطشده باشن.
Pitch Correction یا همون تیون
برای وکال پاپ تقریباً همیشه مقداری Pitch Correction طبیعی استفاده میشه.
در FL Studio میتونی از Pitcher برای Real-Time یا NewTone برای اصلاح دقیقتر استفاده کنی. اگر صدای طبیعی میخوای Correction رو ملایم انجام بده.
اگر همون صدای دیجیتالی و کامپیوتری معروف رو میخوای، Retune رو سریعتر میکنی تا نتها سریع روی Pitch قفل بشن. این همون خانوادهی صدای Auto-Tune Effect محسوب میشه. ولی حتماً Key و Scale آهنگ رو درست انتخاب کن.
Retune Speed
وقتی میخونی، صدات دقیقاً از یک نت به نت بعدی «تلپ» نمیافته؛ معمولاً یک مقدار طبیعی بالا و پایین میشه و کمکم به نت درست میرسه. Retune Speed مشخص میکنه نرمافزار با چه سرعتی این بالا و پایین رفتن طبیعی صدا رو بگیره و به نت درست بچسبونه.
اگر Retune کند باشه، نرمافزار به صدات فرصت میده طبیعی حرکت کنه و فقط کمکم اصلاحش میکنه. نتیجه طبیعیتره.
اگر Retune خیلی سریع باشه، به محض اینکه صدات کمی از نت درست فاصله بگیره، سریع میکشدش روی نت درست. نتیجه همون صدای Auto-Tune واضح، سفت و کامپیوتری میشه.
Retune Speed یعنی سرعتی که Auto-Tune صدای خارجشده از نت رو به نت درست برمیگردونه؛ سرعت کم طبیعیتره و سرعت خیلی زیاد باعث میشه صدا سریع روی نتها قفل بشه و حالت دیجیتالی پیدا کنه.
EQ وکال (صدای خواننده)
با Fruity Parametric EQ 2 شروع کن. فرکانسهای خیلی پایین وکال معمولاً لازم نیستن. معمولاً زیر حدود 70 تا 100 Hz رو Cut میکنیم.
- اگر وکال گلآلود بود، حدود 200 تا 400 Hz رو بررسی کن.
- اگر صدا تو دماغی بود، معمولاً حوالی 500 Hz تا 1.5 kHz ارزش بررسی داره.
- اگر وضوح لازم داشتی، حدود 2 تا 5 kHz رو خیلی کم بالا ببر.
برای Air هم میشه بالای 10 kHz مقدار کمی اضافه کرد.
این اعداد قانون نیستن. با گوش تصمیم بگیر.
Compression وکال (صدای خواننده)
برای وکال خیلی مهمه، چون بعضی کلمات بلند و بعضی آروم خونده میشن.
در Fruity Limiter → COMP برای شروع این محدوده خوبه
- Ratio حدود 3:1
- Attack حدود 10 تا 25 ms
- Release حدود 60 تا 120 ms
طوری Threshold رو تنظیم کن که معمولاً حدود 3 تا 6 dB Gain Reduction داشته باشی. یعنی وکال کنترل بشه ولی له نشه.
Gain Reduction یعنی مقداری که Compressor واقعاً صدای بخشهای بلند وکال رو پایین میاره.
مثلاً اگر روی یک کلمه Meter نشون بده 4 dB Gain Reduction، یعنی Compressor اون لحظه حدود 4 دسیبل از شدت صدا کم کرده.
پس وقتی میگیم 3 تا 6 dB Gain Reduction یعنی در قسمتهای بلند وکال، Compressor معمولاً حدود 3 تا 6 دسیبل صدا رو کم کنه تا اختلاف بین کلمات بلند و آروم کمتر بشه و وکال یکدستتر شنیده بشه.
De-Esser وکال (صدای خواننده)
اگر س، ش و ص خیلی تیز شنیده میشن، De-Esser لازم داری. معمولاً محدودهای حوالی 5 تا 9 kHz مشکلسازه. میتونی از یک De-Esser Plugin استفاده کنی یا با Maximus / EQ داینامیک این قسمت رو کنترل کنی.
Reverb وکال (صدای خواننده)
بله، تقریباً همیشه وکال Pop مقداری Reverb داره، ولی معمولاً خیلی کمتر از چیزی که فکر میکنی.
برای شروع با Reeverb 2
- Decay حدود 1.2 تا 2 ثانیه
- Pre-delay حدود 20 تا 50 ms
اگر Reverb رو روی Send Channel میذاری، Wet رو 100٪ کن و مقدار Send رو تنظیم کن.
Pre-delay خیلی مهمه چون باعث میشه اول خود صدای خواننده واضح شنیده بشه و بعد Reverb بیاد.
Pre-delay در افکت Reverb
Pre-delay یعنی فاصله زمانی بین شنیده شدن صدای اصلی خواننده و شروع Reverb.
مثلاً اگر Pre-delay روی 30 ms باشه، اول صدای خود خواننده شنیده میشه و 30 میلیثانیه بعد Reverb شروع میشه.
Pre-delay کم
Reverb تقریباً همزمان با وکال شروع میشه و صدا نرمتر و دورتر میشه، ولی ممکنه وضوح کلمات کمتر بشه.
Pre-delay بیشتر
اول صدای Dry وکال واضح شنیده میشه و بعد Reverb میاد؛ در نتیجه Vocal جلوی میکس باقی میمونه ولی هنوز فضا داره. (انگار فاصله ما از خواننده، کمه و خواننده نزدیک ماست)
برای وکال پاپ، شروع خوب معمولاً حدود 20 تا 50 ms است.
مثلاً
Verse صمیمیتر
وکال کمی بیشتر با Reverb مخلوط میشه و حس نرمتر و صمیمیتری میده
Pre-delay حدود 20 تا 30 ms
Chorus بزرگتر و واضحتر
صدای Dry واضحتر جلو میمونه و Reverb کمی دیرتر وارد میشه؛ در نتیجه Vocal نزدیک و واضح میمونه ولی فضای اطرافش بزرگتر حس میشه.
Pre-delay حدود 30 تا 50 ms
این عددها قانون نیستن؛ باید با Tempo و نوع وکال تنظیم بشن.
Delay وکال (صدای خواننده)
Delay اجباری نیست، ولی در Pop بسیار کاربردیه. با Fruity Delay 3 برای شروع اینها خوبن
- 1/4 Delay یا 1/8 Delay
- Feedback معمولاً حدود 15 تا 30٪
Delay رو هم بهتره روی Send بذاری. خیلی وقتها Delay رو آنقدر کم میذارن که شنونده مستقیم متوجه Echo نمیشه، ولی وقتی خاموشش میکنی احساس میکنی وکال کوچیک شده.
Verse و Chorus چه فرقی کنن
در Verse معمولاً وکال نزدیکتر، خشکتر و صمیمیتر نگه داشته میشه. مثلاً Reverb کمتر و Delay خیلی ظریف.
در Chorus میتونی فضا رو بزرگتر کنی. Reverb کمی بیشتر، Delay بیشتر، Double Vocal و Back Vocal اضافه بشن. این باعث میشه Chorus واقعاً باز بشه.
Hard Limiter لازم داریم؟
روی Lead Vocal معمولاً اولین انتخابت نباشه. Compression مهمتر از Hard Limiting هست.
Limiter بیشتر برای جلوگیری از Peakهای شدید یا در مراحل پایانی کاربرد داره. اگر وکال رو شدید Limit کنی، صدا تخت و خفه میشه. اگر مجبور شدی Limiter استفاده کنی، فقط Peakهای خیلی کوتاه رو بگیره، نه اینکه دائماً 5 یا 10 dB صدا رو له کنه.
Back Vocal
بهترین Back Vocal این نیست که Lead Vocal رو Copy کنی؛ دوباره بخونش. مثلاً Chorus رو یک بار Lead بخون، بعد دو Take جدید بگیر. یکی رو کمی Left و یکی رو کمی Right Pan کن.
مثلاً
- Left 30٪
- Right 30٪
صدای Backها رو چند dB پایینتر از Lead نگه دار و معمولاً Reverb بیشتری هم بهشون بده. حتی میتونی Harmony بخونی، مثلاً خواننده نت اصلی رو بخونه و Back Vocal نت سوم یا پنجم مناسب آکورد رو اجرا کنه. اینجاست که Chorus واقعاً حرفهایتر میشه.
یک نسخه ساده از تنظیمات وکال
برای Lead Vocal فعلاً همین Chain کاملاً کافیه
Pitcher/NewTone → EQ → Compressor → De-Esser → Reverb Send → Delay Send
برای Chorus هم
Lead Vocal + دو Double Vocal چپ و راست + در صورت نیاز Harmony
فعلاً Saturation، Exciter، Multiband Compression و دهها پلاگین عجیب رو وارد کار نکن. وقتی با همین Chain بتونی یک وکال تمیز و حرفهای بسازی، بعداً اونها رو یکییکی اضافه میکنیم.
و نکته آخر اینه که صدای پاپ حرفهای بیشتر از اینکه حاصل یک پلاگین جادویی باشه، حاصل:
- ضبط خوب
- Pitch درست
- Compression درست
- مقدار کم و حسابشده Reverb/Delay
- Double/Backing خوب
هست.
Compression کردن صدا
EQ با فرکانس کار داره، ولی Compressor با شدت (بلندی) صدا در طول زمان.
فرض کن وکال رو خوندی. یک جمله خیلی آرومه، کلمه بعدی ناگهان بلند میشه، دوباره صدا پایین میاد. اگر همین رو داخل آهنگ بذاری، یا قسمتهای آروم گم میشن، یا وقتی ولوم رو بالا میبری قسمتهای بلند زیادی بیرون میزنن. Compressor میاد این اختلاف قسمتهای آروم و قسمتهای شدیداً بلند رو کنترل میکنه.
به عبارتی قسمتهایی که بیش از حد بلند میشن رو کمی پایین میاره تا کل وکال یکدستتر بشه.
بعد میتونی کل وکال رو کمی بالا بیاری و نتیجه این میشه که خواننده ثابتتر، محکمتر و جلوی میکس شنیده میشه.
پس فلسفه اصلی Compression کنترل Dynamic Range هست؛ یعنی فاصله بین قسمتهای خیلی آروم و خیلی بلند کمتر بشه.
مثال
فرض کن یک وکال داری
کلمه اول
-15 dB
کلمه دوم
-7 dB
کلمه سوم
-13 dB
کلمه دوم ناگهان خیلی بلندتره.
Compressor ممکنه اون -7 dB رو مثلاً به -10 dB برسونه؛ حالا کل اجرا یکنواختتر شده.
بعد با Makeup Gain میتونی کل وکال رو مثلاً 2 dB بالا ببری.
اجرا در FL Studio
برای شروع Fruity Limiter رو روی Vocal Mixer Track بذار و از بالای پلاگین وارد بخش COMP شو!
مهمترین تنظیمات Compressor
Threshold
مشخص میکنه Compressor از چه شدتی به بعد شروع به کار کنه.
مثلاً Threshold روی -18 dB یعنی هر چیزی که از -18 dB بلندتر بشه، Compressor شروع میکنه به کنترل کردنش. هرچه Threshold رو پایینتر ببری، Compression بیشتری اتفاق میافته.
Ratio
مشخص میکنه صدا چقدر فشرده بشه. برای وکال پاپ از این شروع کن 3:1 یعنی وقتی صدا از Threshold رد شد، اجازه نمید با همان شدت قبلی بالا بره.
2:1 نرمتره.
3:1 تا 4:1 برای Vocal خیلی رایجه.
Attack
مشخص میکنه Compressor بعد از بلند شدن صدا با چه سرعتی وارد عمل بشه.
برای Vocal شروع خوب حدود 15 ms مناسبه.
اگر Attack خیلی سریع باشه، ابتدای کلمات و ضربه صدای خواننده رو هم له میکنه و Vocal بیجان میشه.
اگر کمی کندتر باشه، ابتدای صدا رد میشه و بعد Compressor بدنه صدا رو کنترل میکنه.
Release
مشخص میکنه بعد از اینکه صدا دوباره آروم شد، Compressor با چه سرعتی دست از فشرده کردن برداره.
برای Vocal شروع خوب حدود 80 ms مناسبه.
اگر خیلی سریع باشه، ممکنه صدا بالا پایین و Pumping بشه.
اگر خیلی کند باشه، Compressor فرصت نمیکنه قبل از جمله بعدی آزاد بشه.
Gain Reduction
موقع پخش Vocal به Meter کمپرسور نگاه کن.
برای وکال پاپ معمولی دنبال چیزی حدود 3 تا 6 dB Gain Reduction باش. یعنی در قسمتهای بلند، Compressor تقریباً 3 تا 6 دسیبل صدا رو پایین بیاره. لازم نیست همیشه دقیقاً 6 dB باشه. بعضی قسمتها ممکنه فقط 2 dB و بعضی Peakها 5 dB کم بشن.
اگر دائماً مثلاً 10 تا 15 dB داری Compression میکنی، احتمالاً زیادیه.
تنظیم پیشنهادی ساده
برای شروع در Fruity Limiter این رو امتحان کن
- Ratio 3:1
- Attack 15 ms
- Release 80 ms
بعد Threshold رو کمکم پایین بیار تا در قسمتهای بلند وکال حدود 3 تا 6 dB Gain Reduction ببینی.
در پایان ولوم خروجی رو کمی جبران کن.
از کجا بفهمیم درست کمپرس کردیم؟
Compressor رو خاموش کن و به Vocal رو گوش بده. بعد روشنش کن. نسخه کمپرسشده باید احساس بشه یکدستتره، کلمات کمتر گم میشن، Peakها کمتر بیرون میزنن و Vocal محکمتر داخل آهنگ نشسته.
ولی نباید حس کنی Vocal خفه، تخت یا بیاحساس شده. اگر این اتفاق افتاد، احتمالاً Threshold زیادی پایین یا Ratio زیادی بالاست.
فرق EQ و Compression
EQ میگه کدوم فرکانس زیاد یا کمه.
Compressor میگه کدوم لحظه صدا زیادی بلند شده.
مثلاً Vocal تیره است
→ EQ
بعضی کلمات ناگهان خیلی بلند میشن
→ Compression
پس برای یک Vocal پاپ معمولاً این ترتیب خیلی منطقیه
Pitch Correction → EQ → Compressor → De-Esser → Reverb / Delay
کاربرد Routing
Routing یعنی مشخص کنی هر صدا از چه مسیری وارد Mixer بشه، از چه افکتهایی رد بشه و در نهایت به کجا برسه. اگر Routing از اول تمیز باشه، پروژه شلوغ نمیشه و خیلی راحت میفهمی هر صدا کجاست، چه افکتی روشه و چه گروهی رو کنترل میکنه.
Insert
هر صدایی که وارد Mixer میکنی معمولاً میره روی یک Insert خاص. مثلاً:
- Kick روی Insert 1
- Bass روی Insert 2
- Lead Vocal روی Insert 3
روی همون Insert میتونی EQ، Compressor، Saturation و بقیه افکتها رو بذاری. یعنی Insert همون کانال اصلی اون صدا در Mixer هست.
Send
Send یعنی یک صدا رو بدون اینکه مسیر اصلیش رو قطع کنی، یک نسخه ازش رو به یک کانال دیگه هم بفرستی.
مثلاً Lead Vocal مستقیم میره Master، ولی همزمان یک مقدارش رو هم میفرستی به یک Insert که فقط Reverb روشه. این خیلی بهتر از اینه که روی تکتک وکالها Reverb جدا بذاری.
مثلاً
Lead Vocal → Master
Lead Vocal → Reverb Send
روی Reverb Send معمولاً Wet رو 100 درصد میذاری و مقدار Send رو تنظیم میکنی. Delay هم معمولاً همینطوری استفاده میشه.
Bus
Bus یعنی چند صدای مشابه رو اول بفرستی به یک کانال مشترک.
مثلاً
Kick
Snare
Hi-Hat
Percussion
همه برن به یک Drum Bus.
بعد اگر بخوای کل درام رو با یک EQ یا Compressor کنترل کنی، فقط روی Drum Bus افکت میذاری.
برای وکال هم خیلی کاربردیه.
Lead Vocal
Double Vocal
Back Vocal
همه میتونن برن به Vocal Bus. Bus برای کنترل گروهی خیلی مهمه.
Gain Staging
Gain Staging یعنی از اول ولومها رو طوری تنظیم کنی که هیچ مرحلهای بیش از حد بلند یا ضعیف نباشه. یعنی نذاری یک ساز از همون اول Clip کنه و بعد با EQ و Compressor بخوای نجاتش بدی.
برای شروع خوبه که هر Track مقداری Headroom داشته باشه و Master دائماً به صفر نچسبه. مثلاً اگر پروژه هنوز میکس نشده، اینکه Master Peak حدود -6 dB باشه، فضای خوبی برای ادامه کار میده. هدف Gain Staging اینه که کل Signal Chain سالم و قابلکنترل بمونه.
Pre-Fader
Post-Fader
این بخش مربوط به اینه که Send قبل از Fader انجام بشه یا بعد از Fader.
Post-Fader
حالت معمولیه. اگر ولوم Vocal رو پایین بیاری، Reverb Send اون هم پایین میاد. یعنی صدای Dry و Reverb با هم تغییر میکنن. برای Reverb و Delay معمولاً همین حالت مناسبه.
Pre-Fader
یعنی Send قبل از ولوم اصلی Track انجام میشه. حتی اگر Fader Vocal رو پایین بیاری، مقدار سیگنالی که به Send میره میتونه ثابت بمونه. این بیشتر برای کارهای خاص، Monitor Mix یا افکتهای خلاقانه استفاده میشه.
برای شروع کار پاپ معمولاً Post-Fader انتخاب طبیعیتریه.
یک Routing تمیز برای پروژه پاپ
مثلاً میتونی پروژه رو اینطوری بچینی
Kick → Drum Bus → Master
Snare → Drum Bus → Master
Hi-Hat → Drum Bus → Master
Bass → Bass Bus یا مستقیم Master
Piano / Guitar / Pad → Music Bus → Master
Lead Vocal / Double / Back Vocal → Vocal Bus → Master
Vocal Bus → Reverb Send
Vocal Bus → Delay Send
این ساختار پروژه رو خیلی مرتب میکنه.
قانون ساده
Insert برای یک صدا
Send برای افکت مشترک
Bus برای گروه کردن چند صدا
Gain Staging برای سالم نگه داشتن Level
Pre/Post Fader برای تعیین محل Send نسبت به Fader
اگر بخوام خیلی کوتاه جمعش کنم
Routing یعنی مسیر رفتوآمد صداها داخل Mixer رو از اول منطقی و مرتب طراحی کنیم.
کار با پلاگین Edison
دو کاربرد اصلی ادیسون:
۱. ضبط و Capture کردن صدا
۲. بریدن، تمیز کردن و آمادهسازی فایل صوتی
ضبط صدا
مثلاً میخوای Vocal، گیتار، یا حتی صدای خروجی یک Synth رو ضبط کنی. Edison رو روی Mixer Insert همون صدا باز کن. مثلاً برای Vocal
Microphone → Mixer Insert → Edison
بعد در Edison حالت Record رو انتخاب کن. برای شروع دو حالت مهم داری:
Now
همین که Record رو بزنی فوراً شروع میکنه.
On Play
وقتی Play پروژه رو بزنی ضبط شروع میشه.
برای Vocal معمولاً On Play خیلی کاربردیه چون دقیق با پروژه Sync میشه.
سطح ضبط رو هم طوری نگه دار که Peakها تقریباً بین -12 تا -6 dB باشن و به صفر نچسبن. بعد از ضبط، فایل رو از Edison بکش داخل Playlist.
تمیز کردن و بریدن Audio
فرض کن Vocal ضبط کردی و اولش چند ثانیه سکوت، نفس اضافه یا Noise داری.
داخل Edison میتونی:
- ابتدا و انتهای فایل رو Trim کنی
- بخشهای اضافی رو Cut کنی
- Fade In / Fade Out بدی
- Noise رو کمتر کنی
و بعد نسخه تمیز رو ببری Playlist.
یا برای sample ها هم خیلی کاربردیه. مثلاً یک فایل داری که داخلش فقط یک Kick یا یک جمله Vocal لازمته. در Edison همون قسمت رو انتخاب میکنی، بقیه رو حذف میکنی و Sample نهایی رو درمیاری.
Noise Reduction
یکی از استفادههای معروف Edison همین تمیز کردن Noise ضبطه؛ مثلاً صدای کولر یا Hiss ثابت پشت Vocal داری. یک قسمت رو پیدا کن که خواننده ساکته و فقط Noise شنیده میشه.
همون قسمت رو بهعنوان Noise Profile به Edison معرفی کن و بعد کل فایل رو انتخاب کن و Denoise رو اجرا کن.
فقط اینجا خیلی زیادهروی نکن؛ اگر Noise Reduction شدید باشه، Vocal حالت فلزی و مصنوعی پیدا میکنه.
هدف اینه که Noise کمتر بشه، نه اینکه با زور کاملاً نابودش کنی.
کار با پلاگین NewTone
NewTone ابزار اصلاح دقیق کوک و Timing فایل صوتی، مخصوصاً وکال هست.
یعنی اگر خواننده یک نت رو کمی بالا یا پایین خونده، یا یک کلمه کمی زود یا دیر اجرا شده، NewTone میتونه اون رو اصلاح کنه.
به عبارتی ابزار Pitch Correction و Time Manipulation Editor
مهمترین کاربرد NewTone
برای ما مهمترین کاربردش اصلاح کوک وکال بعد از ضبطه.
مثلاً خواننده باید نت C5 رو بخونه، ولی کمی پایینتر خونده. NewTone صدا رو تحلیل میکنه و هر نت رو به شکل یک Block روی چیزی شبیه Piano Roll نشون میده. بعد میتونی همون نت رو بگیری و روی Pitch درست قرار بدی.
یعنی تقریباً
Vocal ضبطشده → NewTone → اصلاح نتها → برگشت به Playlist
این دقیقاً جاییه که NewTone خیلی ارزشمند میشه.
Melodyne و NewTone هر دو برای اصلاح Pitch و Timing وکال و صداهای Monophonic استفاده میشن.
یعنی میتونی نتهای خوندهشده رو ببینی، کوک رو اصلاح کنی، بعضی نتها رو جابهجا کنی و طولشون رو تغییر بدی.
فرق اصلی اینه که Melodyne حرفهایتر و دقیقتره و کنترلهای بیشتری برای Pitch، Pitch Drift، Formant، Timing و حتی بعضی نسخهها برای صداهای چندصدایی داره. ولی برای کاری که فعلاً در FL Studio داری انجام میدی، NewTone از نظر کاربرد اصلی همون نقش Melodyne رو برات انجام میده.
از نظر قابلیت فنی، معمولاً Melodyne حرفهایتر و عمیقتره. یعنی کنترل دقیقتری روی Pitch، Pitch Drift، Formant، Timing و بعضی حالتهای پیچیدهتر داره.
چه زمانی از NewTone استفاده کنیم
برای وکال Pop خیلی کاربردیه، مخصوصاً وقتی اجرا خوبه ولی چند نت کمی خارج خوندن.
NewTone برای صدای تکنتی یا Monophonic بهترین نتیجه رو میده.
برای یک آکورد کامل یا چند خواننده که همزمان نتهای مختلف میخونن ابزار مناسبی نیست.
روش ساده کار
فایل Vocal رو داخل NewTone باز کن.
NewTone خودش Pitch رو تشخیص میده و نتها رو به شکل Block نشون میده. تنظیمات:
Center
نت رو به مرکز نزدیکترین Pitch صحیح میبره. یعنی اگر خواننده کمی Flat یا Sharp خونده، Center اصلاحش میکنه.
Variation
نوسانات داخل خود نت رو کنترل میکنه. مثلاً خواننده یک نت رو نگه داشته ولی Pitch داخلش کمی بالا پایین میشه. Variation میتونه این حرکت رو کمتر کنه. اگر زیادش کنی، Vibrato و حالت طبیعی صدا هم ممکنه از بین بره.
Transition
مشخص میکنه حرکت از یک نت به نت بعدی چقدر سریع یا نرم باشه. اگر بیش از حد سریعش کنی، Vocal میتونه حالت دیجیتالی و Auto-Tune مانند پیدا کنه. این سه کنترل واقعاً هسته اصلی NewTone هستن.
برای وکال طبیعی چه کار کنیم
قرار نیست همه نتها رو صددرصد صاف کنیم. اگر همهچیز رو کاملاً روی Grid Pitch قفل کنی، صدای خواننده میتونه مصنوعی بشه. برای آهنگ پاپ بهتره:
- Center متوسط
- Variation کم تا متوسط
- Transition طبیعی
استفاده کنی و فقط نتهایی که واقعاً مشکل دارن رو دستی اصلاح کنی.
این دقیقاً از اون جاهاییه که گوش مهمتر از عدد میشه.
اصلاح دستی نتها
اگر فقط یک نت اشتباهه، لازم نیست کل وکال رو دستکاری کنی. همون Block رو انتخاب کن و به نت درست ببر. حتی میتونی Pitch رو خیلی ظریف جابهجا کنی، نه اینکه حتماً کامل روی یک Semitone قفل بشه.
NewTone همچنین اجازه میده Pitch، Formant و Vibrato بعضی نتها رو جداگانه دستکاری کنی.
Timing هم میشه اصلاح کرد
کار دوم مهم NewTone اینه که میتونی طول یا محل بعضی نتهای Vocal رو تغییر بدی؛ مثلاً یک کلمه کمی دیر وارد شده یا یک نت زیادی کشیده شده. میتونی اون قسمت رو جابهجا یا کوتاه و بلند کنی.
البته اگر هدفت فقط اصلاح Timing سنگین باشه، خود FL ابزار NewTime هم داره که تخصصیتر روی Time Warping کار میکنه.
فرق NewTone و Pitcher
این فرق خیلی مهمه
NewTone:
اصلاح دقیق بعد از ضبط
Pitcher:
اصلاح Pitch بهصورت Real-Time
یعنی برای اینکه وکال ضبطشده رو دونهدونه اصلاح کنی، NewTone بهتره.
برای Auto-Tune زنده یا افکت سریع حین پخش، Pitcher مناسبتره.
کاربرد پلاگین Slicex
ابزار بریدن یک فایل صوتی به چند تکه و اجرای اون تکهها از داخل Piano Roll هست.
یعنی اگر یک Loop، یک جمله Vocal، یک Drum Loop یا حتی یک ملودی صوتی داری، Slicex میتونه اون رو به چند قسمت تقسیم کنه و هر قسمت رو روی یک نت جدا بذاره.
مثلاً یک فایل داری که داخلش اینه
Kick → Snare → Hat → Kick → Snare
Slicex میتونه هر ضرب رو جدا کنه و بعد داخل Piano Roll هر تکه رو با نتهای مختلف اجرا کنی.
Slice کردن یک Loop
مهمترین کاربرد Slicex برای تو اینه که یک Loop آماده رو Slice کنی و دوباره بچینی.
مثلاً یک Drum Loop داری، ولی نمیخوای همونطور آماده استفادهاش کنی. فایل رو داخل Slicex میاندازی، Slicex نقاط ضرب رو تشخیص میده و Loop رو تکهتکه میکنه. بعد میتونی داخل Piano Roll ترتیبش رو عوض کنی.
مثلاً Original این باشه
Kick → Hat → Snare → Hat
ولی تو بسازی
Kick → Kick → Snare → Hat
پس دیگه Sample آماده رو فقط Play نکردی، ازش یک Pattern جدید ساختی.
Vocal Chop
کاربرد مهم دوم برای Pop و مخصوصاً Pop مدرن Vocal Chop هست.
مثلاً خواننده یک جمله خونده:
I need you tonight
میتونی این جمله رو داخل Slicex بندازی و قسمتها رو ببری
I → need → you → tonight
بعد داخل Piano Roll این تکهها رو هر جور خواستی اجرا کنی
you → you → I → tonight
حتی میتونی از یک هجای خیلی کوتاه، یک Hook ریتمیک بسازی.
اینجاست که اون صداهای Vocal Chop معروف شکل میگیرن.
روش اجرا
فایل Audio رو داخل Slicex Drag کن. اگر فایل ضربهای واضح داشته باشه، معمولاً Slicex میتونه Markerها رو خودش پیدا کنه. هر Marker یعنی یک Slice. بعد هر Slice روی یک کلید از Piano Roll قرار میگیره.
یعنی مثلاً
C5 → Slice 1
C#5 → Slice 2
D5 → Slice 3
بعد دیگه مثل یک ساز باهاش کار میکنی.
Auto Slicing
اگر Markerها درست تشخیص داده نشدن، میتونی Auto Slicing رو تغییر بدی تا حساسیت تشخیص بیشتر یا کمتر بشه. برای Drum Loop معمولاً تشخیص Transient خوب جواب میده، چون Kick و Snare ضربه مشخص دارن.
برای Vocal ممکنه لازم باشه بعضی Markerها رو دستی جابهجا کنی.
چه زمانی Slicex خیلی به درد میخوره
وقتی با Loop و Sample کار میکنی. مثلاً Drum Loop، Percussion Loop، Vocal Phrase، Guitar Loop یا هر فایل صوتی که بخوای قسمتهای مختلفش رو دوباره بچینی.
اگر داری فقط MIDI مینویسی یا Kontakt و NEXUS اجرا میکنی، Slicex لزوماً لازم نیست.
فرق Slicex و Edison
- Edison صدا رو ضبط و تمیز میکنه
- Slicex سمپل رو تکهتکه میکنه و تبدیلش میکنه به چیزی که از Piano Roll اجرا بشه
تمرین پیشنهادی
یک Drum Loop چهار میزانی بردار. داخل Slicex بنداز. بعد فقط Kick، Snare و Hatها رو جدا کن و داخل Piano Roll یک Pattern کاملاً جدید بساز.
بعد همین کار رو با یک Vocal کوتاه انجام بده و ازش یک Vocal Chop یک میزانی بساز.
کار با پلاگین Maximus
یک Compressor و Limiter چندبانده برای کنترل حرفهایتر صدا هست.
فرق اصلیش با Fruity Limiter اینه که Fruity Limiter معمولاً کل صدا رو یکجا Compress میکنه، ولی Maximus صدا رو به سه محدوده تقسیم میکنه
LOW → فرکانسهای پایین
MID → فرکانسهای میانی
HIGH → فرکانسهای بالا
بعد میتونی هر کدوم رو جداگانه کنترل کنی.
اصلاً چرا Maximus لازم میشه؟
فرض کن Vocal داری که فقط قسمتهای بالای صدا، مثلاً «س» و «ش»، زیادی تیز هستن؛ اگر کل Vocal رو Compress کنی، ممکنه قسمتهای خوب صدا هم بیدلیل فشرده بشن. ولی با Maximus میتونی فقط HIGH رو کنترل کنی.
یا مثلاً Bass زیادی نوسان داره ولی Mid و High خوبن. فقط LOW رو Compress میکنی.
چهار بخش اصلی
LOW
Bass، Sub، بخش پایین Kick و گرمای صدا
MID
بخش اصلی Vocal، Piano، Guitar و خیلی از سازها
HIGH
Brightness، Air، Hi-Hat و صدای س و ش Vocal
MASTER
بعد از پردازش سه Band، کل خروجی رو یکجا کنترل میکنه
Compression در Maximus چه فرقی داره؟
اینجا برخلاف Compressorهای معمولی همیشه با Ratio و Threshold ساده روبهرو نیستی؛ بلکه یک Curve داری.
خط مستقیم یعنی
Input = Output
یعنی هیچ Compression اتفاق نمیافته. اگر قسمت بالای Curve رو خم کنی تا خروجی کمتر از ورودی رشد کنه، داری Compression انجام میدی.
کاربرد اول پلاگین، کنترل Vocal
برای Vocal پاپ میتونی مثلاً MID رو کمی Compress کنی تا صدا یکدستتر بشه. هدف این نیست که Vocal له بشه.
برای شروع خوبه Gain Reduction در قسمتهای بلند حدود 2 تا 4 dB باشه. اگر دائماً 8 تا 10 dB داری کم میکنی، برای شروع احتمالاً زیاده.
کاربرد دوم پلاگین، De-Esser
یکی از بهترین کاربردهای Maximus همینه!
صدای «س»، «ش» و بعضی حروف معمولاً در محدوده High خیلی بیرون میزنن. در Maximus میتونی Band بالا رو طوری تنظیم کنی که فقط وقتی این فرکانسها زیاد میشن، کمی پایین بیان.
مثلاً محدودهای تقریباً از 5 تا 10 kHz رو بررسی میکنی. وقتی «س» گفته میشه، HIGH Compress میشه، ولی بقیه Vocal تقریباً دستنخورده میمونه.
کاربرد سوم پلاگین، Bass و Drum Bus
فرض کن Drum Bus داری. Kick پایین خیلی قویه ولی Snare و Hat خوبن؛ با Maximus میتونی LOW رو کمی کنترل کنی بدون اینکه کل Drum رو له کنی.
یا روی Bass ممکنه Sub خیلی نوسان داشته باشه. LOW رو کنترل میکنی تا Bass در کل آهنگ ثابتتر بشه.
کاربرد چهارم پلاگین، Master
Maximus برای Mastering هم استفاده میشه. مثلاً
LOW کمی کنترل بشه
MID تقریباً طبیعی بمونه
HIGH کمی کنترل بشه
و در Master جلوی Peakهای شدید گرفته بشه.
ولی این قسمت رو فعلاً خیلی جدی واردش نشو. چون Maximus روی Master اگر اشتباه تنظیم بشه، میتونه کل میکس رو نابود کنه.
یک مثال واقعی
فرض کن Vocal خوبه، ولی هر بار میگی «ســــلام» حرف «س» گوش رو میزنه.
اینجا نباید کل Vocal رو پایین بیاری.
Maximus رو باز میکنی، روی HIGH کار میکنی و طوری تنظیمش میکنی که فقط موقع اون «س» حدود مثلاً 3 تا 5 dB کاهش اتفاق بیفته. این دقیقاً جاییه که Maximus ارزشش رو نشون میده.
Fruity Limiter کل صدا رو Compress میکنه؛ Maximus میتونه LOW، MID و HIGH رو جداگانه Compress کنه.
کاربرد پلاگین Pitcher
ابزار Auto-Tune و Pitch Correction زنده در FL Studio هست.
یعنی برخلاف NewTone که فایل ضبطشده رو بعداً دونهدونه اصلاح میکرد، Pitcher همزمان با پخش یا ضبط صدا، Pitch خواننده رو به نتهای درست گام نزدیک میکنه.
کاربرد پلاگین
فرض کن آهنگت در گام A Minor هست. خواننده باید نت A رو بخونه، ولی کمی پایینتر یا بالاتر میخونه. Pitcher همون لحظه تشخیص میده صدا نزدیک چه نتیه و اون رو به یکی از نتهای مجاز گام میکشه.
به عبارتی خواننده میخونه و Pitcher کوک رو همزمان اصلاح میکنه.
برای آهنگ پاپ خیلی کاربردیه، مخصوصاً وقتی میخوای صدای Vocal تمیزتر و مدرنتر باشه.
تنظیم Key و Scale
این مهمترین بخش Pitcher هست. باید گام آهنگ رو بهش بگی. مثلاً اگر آهنگت روی گام C Major هست، داخل Pitcher انتخاب میکنی
Key = C
Scale = Major
اگر آهنگت A Minor باشه
Key = A
Scale = Minor
Pitcher بعد فقط نتهای اون گام رو بهعنوان مقصد Correction استفاده میکنه. اگر گام رو اشتباه انتخاب کنی، ممکنه Vocal رو به نتهای اشتباه بکشونه.
تنظیم Correction Speed
این تعیین میکنه Pitcher با چه سرعتی صدای خواننده رو روی نت صحیح قفل کنه.
Speed آهستهتر
صدای طبیعیتر
Speed سریعتر
Auto-Tune واضحتر و دیجیتالیتر
برای Pop طبیعی، Correction رو خیلی سریع نکن.
برای اون صدای معروف مدرن و کامپیوتری که Pitch خیلی سریع بین نتها میپره، Speed رو سریعتر میکنی.
برای وکال پاپ از کجا شروع کنیم
برای Vocal طبیعی، گام درست رو انتخاب کن. Speed رو متوسط رو به آهسته بذار و بعد گوش بده.
اگر هنوز بعضی نتها خارجن، Speed رو کمی سریعتر کن. اگر صدا شروع کرد به رباتی شدن و این رو نمیخواستی، Speed رو کندتر کن.
اینجا عدد جادویی وجود نداره؛ نوع اجرا خیلی مهمه.
Pitcher رو کجای زنجیره افکت بذاریم
Pitcher بهتره تقریباً اول Chain باشه. مثلاً:
Vocal → Pitcher → EQ → Compressor → De-Esser → Reverb / Delay
دلیلش اینه که Pitcher باید تا جای ممکن صدای خام و تمیز رو دریافت کنه. Reverb، Chorus و افکتهای مشابه میتونن تشخیص Pitch رو خراب کنن. Image-Line هم پیشنهاد میکنه Pitcher قبل از این افکتها قرار بگیره.
Pitcher برای چه صدایی خوبه
برای صداهای Monophonic عالیه. یعنی یک نفر که در هر لحظه یک نت میخونه. مثلاً:
Lead Vocal
Solo Vocal
Solo Flute
ولی برای اینها مناسب نیست:
Choir کامل
آکورد Piano
کل Mix
چون Pitcher انتظار داره در هر لحظه یک Pitch اصلی داشته باشه.
Formant و Gender
Pitcher میتونه Formant رو هم حفظ یا دستکاری کنه.
Formant مربوط به رنگ و شخصیت صدای انسانه، نه خود نت.
اگر Pitch رو خیلی تغییر بدی و Formant حفظ نشه، Vocal ممکنه حالت هلیومی یا غیرطبیعی پیدا کنه.
برای Correction معمولی Vocal معمولاً بهتره Formant Preservation روشن باشه تا رنگ صدا طبیعیتر بمونه. Gender هم میتونه Formant رو تغییر بده و صدای Vocal رو روشنتر، نازکتر، تیرهتر یا ضخیمتر کنه.
قابلیت جالب Harmony
Pitcher فقط Auto-Tune نیست. میتونی با MIDI ازش Harmony هم بسازی.
یعنی Vocal یک نت میخونه، ولی تو از Piano Roll یا MIDI Keyboard چند نت به Pitcher میدی و اون میتونه چند Voice هارمونیک تولید کنه.
مثلاً خواننده نت اصلی رو میخونه و Pitcher ازش نت اصلی + سوم + پنجم بسازه.
تا چهار Voice هم میتونه تحت کنترل MIDI هارمونایز کنه.
ولی برای شروع، فعلاً این بخش رو کنار بذار. اول Auto-Tune معمولی رو خوب یاد بگیر.
فرق Pitcher و NewTone
Pitcher
Auto-Tune زنده و سریع (realtime)
NewTone
اصلاح دقیق بعد از ضبط
کار با پلاگین Gross Beat
پلاگین ساخت افکتهای ریتمیک روی صدا هست.
یعنی بهجای اینکه خود نتها رو عوض کنه، زمان و ولوم صدا رو به شکل ریتمیک دستکاری میکنه.
کاربرد اول پلاگین، Half-Time
فرض کن یک Melody یا Vocal داری که عادی پخش میشه. با Half-Time صدا طوری شنیده میشه که انگار سرعت حرکتش نصف شده و کشیدهتر و سنگینتر شده.
این حالت سنگینتر برای این جاها مناسبه:
- Bridge
- Intro
- قبل Chorus
- Transition
- قسمتهای احساسی و تاریک
در Gross Beat معمولاً از بخش Time یکی از Presetهای Half-Speed یا مشابه رو انتخاب میکنی.
فقط حواست باشه Gross Beat لزوماً Tempo پروژه رو عوض نمیکنه؛ بیشتر مسیر زمانی صدای ورودی رو دستکاری میکنه.
کاربرد دوم پلاگین، Stutter و Repeat
Gross Beat میتونه یک تکه خیلی کوتاه از صدا رو چند بار تکرار کنه.
مثلاً Vocal میگه Tonight و تو کاری میکنی که به این صورت بشه:
To-To-To-Tonight
یا یک Snare داشته باشی و قبل Chorus تبدیلش کنی به
Snare → Snare Snare Snare Snare
این همون Stutter Effect هست که برای این موارد مناسبه:
- Vocal Chop
- Fill
- Transition
- آخر Phrase
- قبل Drop یا Chorus
کاربرد سوم پلاگین، Gate و Volume Rhythm
اینجا صدا رو خاموش و روشن میکنی تا از یک صدای کشیده، Pattern ریتمیک بسازی.
مثلاً Pad داری
ــــــــــــــــــــ
با Gross Beat میتونه بشه
تا – تا تا – تا –
یعنی Pad خودش ثابت بوده، ولی Gross Beat ولومش رو ریتمیک قطع و وصل کرده.
این حالت برای
- Pad
- Strings
- Synth
- Vocal
خیلی خوب جواب میده.
دو بخش اصلی پلاگین Gross Beat
TIME که زمان صدا رو دستکاری میکنه. مثلاً
- Half-Time
- Repeat
- Reverse-like movement
- Stutter
VOLUME که شدت صدا رو به شکل ریتمیک تغییر میده. مثلاً
- Gate
- Chop
- پالس ریتمیک
کجا داخل Chain بذاریم؟
مثلاً برای Vocal
Vocal → EQ → Compression → Gross Beat → Reverb / Delay
اگر میخوای خود Reverb هم همراه صدا Chop بشه، Gross Beat رو بعد از Reverb بذار. یعنی ترتیب افکت واقعاً روی نتیجه اثر داره.
استفاده از Automation در کنار پلاگین
Gross Beat معمولاً قرار نیست از اول تا آخر آهنگ روشن باشه. مثلاً فقط آخر Verse میخوای یک Vocal Stutter ایجاد بشه. پس Mix یا Slot Gross Beat رو Automation میکنی.
فرق Gross Beat و Slicex
Slicex
فایل رو واقعاً تکهتکه میکنه و Sliceها رو از Piano Roll اجرا میکنی
Gross Beat
صدا رو در حال پخش، ریتمیک دستکاری میکنه
مثلاً اگر میخوای از Vocal ده تا Chop مستقل بسازی، از Slicex استفاده کن.
اما اگر میخوای آخر یک کلمه سریع ta-ta-ta-ta بشه، از Gross Beat استفاده کن.